Kontrola parametrów procesów – rola urządzeń pomiarowych

Kontrola parametrów technicznych jest częścią wielu procesów, w których liczy się nie tylko i wyłącznie wykonanie określonej czynności, ale także sposobność sprawdzenia jej efektu. Odczyt dokładnie określonej wartości umożliwia określić, czy określony parametr mieści się w przyjętym zakresie, jak zmienia się podczas pracy i czy występują między kolejnymi pomiarami zauważalne różnice. Aparatura kontrolno-pomiarowa może być stosowana do badania w głównej mierze wielkości elektrycznych, temperatury, ciśnienia, wilgotności, siły, masy czy wymiarów.

Wybór urządzenia nie powinien jednakże opierać się tylko na nazwie mierzonej wielkości. Ten sam parametr może być sprawdzany w różnorakich ustaleniach, a wymagania dotyczące pomiaru mogą się znacząco różnić. Innego rozwiązania wymaga kontrola wykonywana jednorazowo, a innego obserwacja wartości przez kilka godzin albo dni. Znaczenie ma także dostęp do badanego miejsca. Jeżeli już pomiar powinno się wytworzyć w nieprosto dostępnym punkcie, konstrukcja sondy, długość przewodów czy sposób odczytu mogą mieć większe znaczenie niż dodatkowe funkcje samego przyrządu.

Podczas wykonywania pomiarów łatwo skupić się jedynie na liczbie pojawiającej się na wyświetlaczu. W praktyce warto zwrócić uwagę też na to, co dzieje się przed jej odczytaniem. Przyrząd powinien mieć odpowiedni zakres pracy, a detal pomiarowy musi zostać zawarty w sposób słuszny dla konkretnego wykorzystania. Niektóre pomiary wymagają odczekania do ustabilizowania wskazania, podczas gdy w innych sytuacjach istotne jest uchwycenie krótkotrwałej zmiany. Różnica kilku sekund może wtedy mieć znaczenie. Podobne kłopoty pojawiają się przy pomiarach wykonywanych w ruchu lub w trakcie zmiennego obciążenia maszyny. W takich warunkach pojedyncza wartość może nie oddawać charakteru badanego zjawiska. Zamiast niej potrzebna bywa obserwacja przebiegu modyfikacji. Dlatego aparatura kontrolno-pomiarowa wykorzystywana w praktyce może obejmować zarówno łatwe przyrządy do szybkiego sprawdzenia parametru, jak i urządzenia umożliwiające dłuższą rejestrację danych. Każde z owych rozwiązań odpowiada innemu sposobowi prowadzenia sprawdzeniu.

Na wynik wpływa również środowisko, w którym odbywa się pomiar. Wysoka lub niska temperatura, wilgoć, zapylenie, drgania czy obecność silnych źródeł zakłóceń mogą mieć znaczenie dla działania niektórych urządzeń. Nie znaczy to, że każdy przyrząd będzie reagował na takie czynniki w identyczny sposób. Informacje dotyczące warunków pracy znajdują się zwykle w dokumentacji technicznej i powinny być uwzględnione przy planowaniu testom. Warto także pamiętać, że stan samego wyposażenia zmienia się wraz z czasami użytkowania. Uszkodzona obudowa, zużyta końcówka pomiarowa, zabrudzony element roboczy czy problem z przewodem mogą być przyczyną odczytu, którego nie powinno się traktować podobnie jak wyniku uzyskanego sprawnym zestawem. Z tego powodu w pracy pomiarowej znaczenie ma nie tylko zakup lub wybór właściwego urządzenia, lecz także jego przechowywanie, okresowe sprawdzanie a także sposób eksploatacji. W szczególności przy powtarzalnych kontrolach przydatne jest zachowanie jednolitych warunków i zapisanie informacji pozwalających w przyszłości odtworzyć sposób utworzenia pomiaru.

Bardzo często dane pomiarowe nie są już zapisywane ręcznie, lecz trafiają bezpośrednio do pamięci urządzenia albo systemu komputerowego. Zmienia to sposób pracy, ale nie eliminuje potrzeby oceny otrzymanych informacji. Przy sporej liczbie rezultatów łatwo przeoczyć pojedyncze odchylenie albo potraktować przypadkową edycję jako stałą tendencję. Znaczenie ma zatem sposób prezentacji danych a także przyjęty okres obserwacji. Przy analizie serii pomiarów można porównywać wartości z różnorakich momentów pracy, sprawdzać częstotliwość występowania określonych zmian i odnosić je do innych parametrów procesu. Należy prócz tego zachować ostrożność przy wyciąganiu wniosków, ponieważ sama korelacja dwóch przeróbek nie musi oznaczać, że jedna z nich jest przyczyną drugiej. Właściwie prowadzona kontrola wymaga zatem połączenia danych uzyskanych z urządzenia z informacjami o warunkach, czasie a także sposobie przeprowadzenia pomiaru. Dopiero taki zestaw daje możliwość poprawnie wycenić, co de facto wynika z zebranych wskazań.

Więcej informacji: wzorcowanie unit.

Say Something